مهارت‏ های زندگی

بسیاری از مشکلات رفتاری و روانی وابسته به عدم توانایی افراد در حل مسائل است. آموزش مهارت حل مسئله به آنان کمک می‏کند تا مقابله مؤثری با کشمکش‏ های زندگی داشته باشند و به تبع آن از سلامت روان بالاتری هم برخوردار گردند. چراکه مسائل مهم زندگی چناچه حل نشده باقی بمانند، استرس روانی ایجاد می‏کنند.


مهارت حل مسئله 
 
هدف از آموزش مهارت حل مسئله
هدف از ارائه این مهارت، کمک به افراد در جهت شناخت هرچه بهتر خود، برقراری روابط بین فردی مناسب و مؤثر، کنترل هیجانات، مدیریت داشتن بر شرایط استرس‏زا و حل درست مسائل و مشکلات است.



این مهارت فرد را قادر می سازد تا مسائل زندگی را راحت تر و مفیدتر حل نماید. مسائلی مانند اختلاف با دوست، والدین، همکار یا مشکلات تحصیلی، مواجهه با قانون، تصادفات... اگر چنانچه مشکلات مهم زندگی حل نشده باقی بمانند، استرس روانی ایجاد می کنند که به فشار جسمانی منجر می شود.


مراحل فرآیند حل مسئله
1. تعریف و شناسایی مشکل: فرد ابتدا باید مشکل و مسئله خود را تعریف کند. یعنی بداند دقیقاً مشکلش چیست و سپس به دنبال راه حل بگردد. از آنجایی که ما هر روز با مسائل مختلفی روبه رو هستیم که حلشان نیازمند زمان و انرژی است. پس در این مرحله باید دو فاکتور اهمیت و فوریت را برای مسائل در نظر گرفت. چراکه برخی مسائل با اهمیت ترند و باید سریع‏تر برای حلشان اقدام کرد. گاهی افراد در تشخیص اهمیت و فوریت مسائل دچار مشکل هستند. بنابراین، پس از اولویت بندی مسائل، می‏توان بقیه‏ی مراحل را آسان‏تر طی کرد. متخصصان مسائل را به چهار دسته تقسیم می‏کنند:
الف) مسائل مهم و غیرفوری: مسائلی که حل آنها برای ما ضروری است، ولی برای حل این‏گونه مسائل محدودیت زمانی نداریم.
ب) مسائل مهم و فوری: مسائلی هستند که هم برای خود فرد مهم است و هم برای حل آن محدودیت زمانی وجود دارد.
ج) مسائل غیرمهم و غیرفوری: مسائلی که نه برای فرد مهم است و نه حل آن محدودیت زمانی دارد.
د) مسائل غیرمهم و فوری: مسائلی که با اهمیت نیستند اما محدودیت زمانی برای حلشان وجود دارد.
مسلماً تشخیص اینکه مسائل ما در کدام دسته قرار می‏گیرد و ابتدا باید حل کدامیک را در اولویت قرار داد، توسط آموزش‏دهندگان در قالب کارهای گروهی و مشارکتی و با استفاده از انواع روش‏های آموزشی به دانش آموزان آموخته می‏شود.


2. پیداکردن راه‏ حل های مختلف: در این مرحله فرد پس از درک و شناخت مسئله، دنبال راه‏حل‏ها می‏گردد و فهرستی از آنها تهیه می‏کند. نکته بسیار مهم در این مرحله آنست که تعداد راه‏ حل‏ها مهمتر از کیفیت آن‏هاست.


3. تصمیم ‏گیری: در این مرحله با ارزیابی محاسن و معایب هر کدام از راه‏ حل‏ ها، بهترین و مفیدترین راه‏حل را انتخاب می‏شود. البته درباره مهارت تصمیم‏ گیری به تفصیل بحث خواهد شد.


4. بازنگری: همیشه انجام بازنگری ارزشمند است. چنانچه راه‏حل انتخاب شده رضایت‏ بخش بود، فرایند حل مسئله پایان می‏ پذیرد و اگر مؤثر نبود باید از راه‏ حل‏ های دیگر استفاده نمود.
در پایان باید گفت، اگر دانش‏آموز این مهارت را فراگرفت، می‏توان انتظار داشت که او در زندگی‏اش کارامدتر عمل کند و به موفقیت بیشتری دست یابد.



منابع:
1. لاکانی و همکاران(1385). آموزش مهارت‏ های زندگی، معاونت آموزشی و پژوهشی اداره آموزش.
2. مهارت‏ های ده‏گانه زندگی چیستند؟ مهارت تغییر رفتار چیست؟ به نقل از سایت www.persianpersia.com
3. تصمیم‏ گیری، به نقل از سایت fa.m.wikipedia.org
4. تصمیم‏ گیری به نقل از سایتwww.tebyan.net